Bij export van vergunningplichtige goederen wordt vaak gevraagd om een end-user statement. Veel bedrijven behandelen dit als een formaliteit die de klant even ondertekent. In de praktijk is het document waardevol, maar alleen wanneer het kritisch wordt beoordeeld — een handtekening alleen is geen garantie tegen misbruik.
Wat is een end-user statement?
Een end-user statement (ook wel end-use certificate genoemd) is een verklaring van de eindgebruiker waarin deze bevestigt wie de goederen daadwerkelijk gaat gebruiken, waarvoor, en waar. Het document wordt vaak gevraagd door de bevoegde nationale autoriteit als onderdeel van een exportvergunningaanvraag voor dual-use of militaire goederen, en dient als onderbouwing dat het eindgebruik geen aanleiding geeft tot zorg.
Een compleet end-user statement bevat doorgaans:
- de identiteit en contactgegevens van de eindgebruiker;
- een beschrijving van de goederen;
- het beoogde eindgebruik;
- een verklaring dat de goederen niet zonder toestemming worden doorverkocht, doorgevoerd of voor een ander doel worden gebruikt;
- ondertekening door een bevoegde vertegenwoordiger van de eindgebruiker.
Wat een end-user statement wél en niet aantoont
Een ondertekend end-user statement toont aan dát de eindgebruiker een verklaring heeft afgegeven. Het toont niet automatisch aan dat deze verklaring juist is, of dat de goederen na levering niet alsnog worden doorgesluisd. Het document is een startpunt voor beoordeling, geen eindpunt.
Een zorgvuldige beoordeling gaat daarom verder dan het aanwezig zijn van het document:
- Klopt de identiteit van de ondertekenaar met de daadwerkelijke eindgebruiker, en is deze bevoegd om de organisatie te vertegenwoordigen?
- Is het beoogde eindgebruik aannemelijk gegeven het profiel en de activiteiten van de eindgebruiker?
- Zijn er signalen die het statement tegenspreken, zoals een ongebruikelijke bestemming, tussenhandelaar of leveringsroute?
- Is de eindgebruiker zelf onderworpen aan sancties of anderszins een verhoogd risico?
Wanneer wordt een end-user statement gevraagd?
Bevoegde autoriteiten vragen doorgaans om een end-user statement bij vergunningaanvragen voor dual-use goederen, militair materieel of wanneer een eerdere beoordeling daartoe aanleiding geeft. Ook zonder een formele eis kan een exporteur ervoor kiezen zelf een end-user statement te vragen als onderdeel van zorgvuldig klantonderzoek.
Praktijkvoorbeeld
Een exporteur ontvangt een correct ingevuld en ondertekend end-user statement van een buitenlandse afnemer. Bij nadere beoordeling blijkt het bedrijf op het adres van de eindgebruiker feitelijk een klein kantoorpand zonder productiefaciliteiten te zijn — terwijl het opgegeven eindgebruik grootschalige industriële verwerking veronderstelt. Het document zelf gaf geen aanleiding tot twijfel, maar aanvullend onderzoek naar de eindgebruiker wel.
Veelgestelde vragen
Is een end-user statement altijd verplicht?
Niet altijd, maar bij vergunningplichtige export van dual-use of militaire goederen wordt het document vaak door de bevoegde autoriteit gevraagd als onderdeel van de aanvraag.
Is een end-user statement voldoende om aan mijn zorgplicht te voldoen?
Nee. Het document is één informatiebron binnen een bredere beoordeling van de eindgebruiker en het eindgebruik, niet een vervanging daarvan.
Wat als de eindgebruiker weigert een end-user statement te ondertekenen?
Dit kan op zichzelf een signaal zijn dat om nadere beoordeling vraagt, zeker bij vergunningplichtige goederen waarvoor het document gebruikelijk is.
TradeRisk ondersteunt bedrijven bij het beoordelen van end-user statements en eindgebruikersonderzoek binnen Defence & Strategic Trade. Lees ook meer over wat end-user screening inhoudt en 10 red flags bij internationale eindgebruikers.