Sanctiescreening wordt vaak gezien als een eenvoudige controle: een naam invoeren en kijken of er een treffer verschijnt. In de praktijk is het een risicogebaseerd proces waarbij veel meer komt kijken dan het raadplegen van één lijst.
Wat is sanctiescreening?
Sanctiescreening is het controleren van klanten, leveranciers, UBO's, eindgebruikers en soms hele transacties tegen relevante sanctielijsten. Deze lijsten worden opgesteld door onder andere de Europese Unie, de Verenigde Naties, de Amerikaanse OFAC en het Verenigd Koninkrijk. Ze bevatten personen, organisaties, vaartuigen en soms hele sectoren waarmee het zakendoen beperkt of verboden is.
Het doel is te voorkomen dat een organisatie, bewust of onbewust, financiële middelen, goederen of diensten laat toekomen aan een gesanctioneerde partij.
Waarom een namencontrole niet voldoende is
Een eenvoudige namencontrole kent belangrijke beperkingen:
- Naamvarianten en transliteratie — namen kunnen op meerdere manieren worden geschreven, vooral bij vertaling uit andere alfabetten.
- Onderliggend eigendom — een partij die zelf niet op een lijst staat, kan toch gesanctioneerd zijn als een gesanctioneerde persoon of organisatie een bepaald eigendomsbelang heeft.
- Valse positieven — veelvoorkomende namen leiden regelmatig tot treffers die bij nadere beoordeling geen daadwerkelijke match blijken te zijn.
- Wijzigende lijsten — sanctielijsten worden regelmatig bijgewerkt, waardoor een eenmalige controle geen blijvende zekerheid geeft.
Een zorgvuldige beoordeling van elke treffer is daarom net zo belangrijk als de screening zelf.
Wat wordt er precies gescreend?
Een volwaardig screeningsproces kijkt breder dan alleen de directe contractpartij:
- Klanten en leveranciers — de directe zakenpartner in een transactie.
- UBO's — de uiteindelijk belanghebbenden achter een bedrijfsstructuur.
- Eindgebruikers — de partij die het product of de dienst uiteindelijk gebruikt, ook als deze niet de directe klant is.
- Landen en jurisdicties — bepaalde landen of regio's kennen bredere handelsbeperkingen.
- Transacties — soms is niet de partij, maar de aard van de transactie zelf reden voor nader onderzoek.
Risicofactoren die om extra aandacht vragen
Sommige situaties vragen om een grondiger beoordeling dan een standaardcontrole:
- Complexe of ondoorzichtige eigendomsstructuren
- Tussenpersonen of distributeurs zonder duidelijke rol in de transactie
- Ongebruikelijke betalingsroutes of -partijen
- Bestemmingen in landen met verhoogd sanctierisico
- Producten of diensten die gevoelig kunnen zijn in combinatie met de bestemming
Praktijkvoorbeeld
Een handelsonderneming screent een nieuwe leverancier en krijgt geen directe treffer. Bij nader onderzoek naar de bedrijfsstructuur blijkt een van de aandeelhouders een meerderheidsbelang te houden in een andere onderneming die wél op een sanctielijst staat. Zonder UBO-onderzoek was dit risico niet zichtbaar geworden.
Veelgestelde vragen
Is één sanctiescreening voldoende?
Nee. Sanctielijsten veranderen regelmatig, dus doorlopende of periodieke herscreening is nodig om het risico structureel te beheersen.
Welke sanctieregimes zijn het belangrijkst?
Voor de meeste internationaal handelende bedrijven zijn de EU-, VN-, OFAC- en UK-sanctielijsten het meest relevant, afhankelijk van de landen waarmee zaken wordt gedaan.
Wat gebeurt er bij een treffer?
Een treffer betekent niet automatisch dat een partij daadwerkelijk gesanctioneerd is. Elke treffer vraagt om beoordeling: gaat het om dezelfde persoon of organisatie, en is er sprake van een daadwerkelijk risico?
TradeRisk voert sanctiescreening en risicobeoordelingen uit voor klanten, leveranciers, UBO's en eindgebruikers. Lees ook meer over sanctiescreening van bedrijven en wat een UBO is.